امید اشکانی چهارشنبه 17 بهمن 1397 09:29 ق.ظ نظرات ()

برای تولید قطعات مختلف در صنعت از روشهای گوناگونی برای ساخت استفاده می شود. هر کدام از این روشها باید دارای دقت خاصی باشند. در نتیجه اندازه های داده شده برای قطعه همواره با مقداری انحراف نسبت به اندازه حقیقی ساخته می شوند. در نتیجه در واقعیت نمی توان هرگز قطعه ای را با خطای اندازه صفر تولید نمود. همواره باید بدانید تولید قطعه با تلرانس صفر در واقع غیرممکن است. این اختلاف اندازه ممكن است به ابزار كار، جنس قطعه، مقدار باری كه به دستگاه وارد می شود، كم و زیاد شدن دور دستگاه و ... بستگی داشته باشد.

Related image

بدیهی است که هر چقدر دقت تولید بالاتر رود هزینه تولید نیز افزایش می یابد و لازم است تا از ماشین آلات دقیق تر و کارگران ماهرتری استفاده نمود. بنابراین طراح به سازنده اجازه می دهد تا در موقع ساخت قطعه ابعاد مورد نظر را تا حد قابل قبولی از نظر اندازة درج شده در نقشه كم تر یا زیادتر در نظر بگیرد. این مقدار اختلاف را تلرانس یا اختلاف اندازة مُجاز می­نامند.

طراح قطعه مقدار تلرانس ابعادی را بر مبنای تجربه و كاركرد قطعه و بر اساس استاندارد تعیین می كند. در مواردی كه برای اندازه های طولی مقادیر انحراف اندازة روی نقشة آن ها پیش بینی نشده باشد، معمولاً برای تعیین انحراف اندازة مُجاز از تلرانس های عمومی كمك می گیرند. یکی از استانداردهایی که برای تلرانس دهی اندازها از آن استفاده می شود استاندارد ISO 2768 می باشد. در این استاندارد تلرانس ها به چهار درجة تلرانس ظریف (f)، متوسط (m)، خشن (c) و خیلی خشن (v) تقسیم بندی می شوند. در یک نگاه کلی برخی از اصلی ترین تعاریف نیز در ادامه ارائه شده است.  

اندازه مبنا (اسمی): اندازه هایی است كه انحرافات بالایی و پایینی با آن مقایسه می شود.

حد ماكزیمم اندازه (حد بالایی):  بزرگترین اندازه مجاز یك قطعه است .

حد مینیمم اندازه (حد پایینی): كوچكترین اندازه مجاز یك قطعه است .

حدود اندازه: دو اندازه ی حدی مجاز قطعه است كه اندازه عملی آن بین این دو حد و یا مساوی با یكی از آنهاست .

انحراف: اختلاف جبری یك اندازه (اندازه در عمل، حد اندازه وغیره) با اندازه ی مبنای مربوط به آن است .

اندازه واقعی (در عمل): اندازه ای است كه به وسیله ابزار اندازه گیری به دست می آید.

برای دانلود DIN ISO 2768-1 کلیک کنید. 

برای دانلود DIN ISO 2768-2 کلیک کنید.