امید اشکانی دوشنبه 24 دی 1397 06:57 ب.ظ نظرات ()
امروزه در تمامی صنایع و تمامی جوامع بشری، مدیریت انرژی و حفظ انرژی از موارد بسیار پر اهمیت است به طوری که سازمان های جهانی با ذکر استانداردهای  خاص اقدام به تهیه راهنمایی هایی برای این امر کرده اندISO 50001 چارچوب کامل و جامعی برای پیاده سازی سیستم مدیریت انرژی (EnMS) در سازمان ارائه می نماید. 
این استاندارد فرصتهای مناسبی برای سازمان ها از قطعه سازان و تولیدکنندگان بزرگ تا تولیدکنندگان و کسب ‌و کارهای کوچک، جهت انعطاف پذیری بیشتر در خصوص هزینه های سازمان و مصارف انرژی فراهم می کند. اینکه سازمانی به اخذ گواهی‌ نامه استاندارد ISO 50001 علاقمند باشد و یا  مقررات و معیارهای مصرف انرژی را رعایت کند، یا توسعه پایدار و بهبود مستمر را مدنظر داشته باشد، در هر صورت این استاندارد یک رویکرد نظام‌مند و سیستماتیک برای دستیابی به همه موارد را برای سازمان فراهم می‌کند. 

پیاده سازی این استاندارد چه مزایایی دارد؟ 

این استاندارد و اجرای صحیح آن ، ابزاری قدرتمند برای پیاده‌سازی سیستم مدیریت انرژی در سازمانها را ایجاد می‌کند. در دنیای صنعت و تکنولوژی امروز، مدیریت موثر انرژی، تنها بهبود کسب و کار نمی‌باشد، بلکه در حال تبدیل شدن به یک الزام قانونی است.این استاندارد به کلیه سازمان های پیروی کننده کمک می کند تا چگونگی استفاده از انواع حامل های انرژی سازمان را مشخص کرده و روش های واقع بینانه کاهش آلودگی، کاهش مصرف و کاهش هزینه ها را مشخص نمایند. این استاندارد بین المللی، علاوه بر ارائه شیوه های مدیریت انرژی و صرفه‌جویی در هزینه‌ها، تعهد سازمان به کاهش اثرات زیست محیطی را نیز نشان می دهد و این موضوع سبب افزایش رقابت‌پذیری سازمان و دستیابی به کسب و کارهای جدید می‌گردد.

آیا پیاده سازی استاندارد در سازمان ها الزام است؟

این استاندارد به طور کلی فعلا در کلیه سازمان ها الزام نبوده و فقط در سازمان هایی که نیاز به آن دارند الزام می باشد. اما باید توجه شود پیاده سازی این استاندارد در سازمان ها کمک شایان توجهی به مدیریت انرژی می کند. لذا به تمامی سازمان های تولیدی و غیر تولیدی توصیه می شود این استاندارد را در سازمان خود حداقل به صورت کلی جاری کرده و از آن استفاده کنند. 

برای دانلود استاندارد ISO 50001 کلیک کنید. 

برای مطالعه بیشتر در رابطه با کلیات استاندارد و همچنین بندهای آن بر روی ادامه مطلب کلیک کنید. 



بند 1 و 2: دامنه کاربرد و هدف، مراجع الزامی

هدف و دامنه کاربرد در این استاندارد به سیستم ها این اجازه را می دهد تا با تعریف حوزه سیستم مدیریت انرژی ضمن تمرکز بر منابع، فعالیتهای خود را با اثربخشی بیشتری هدایت نماید. مکان و محدوده مدیریت انرژی امکان دارد یك ساختمان، كارخانه، تاسیسات، سایت یا شركت و یا مجموعه ای از آنها باشد و اقدامات و تصمیم‌گیری‌های مرتبط با منابع انرژی داخل دامنه كاری را پوشش دهد. این بند به سازمان امکان می دهد تا نتایج مدنظر از EnMS را در محدوده مشخصی ارزیابی نماید.

در بند 2 نیز،  عنوان شده است. در این استاندارد هیچ نوع مراجع الزامی ذکر نشده است و سازمان متناسب با عملکرد سازمانی خود، الزامات قانونی و مقرراتی مورد نیاز خود را جهت حصول دستاوردهای سیستم مدیریت انرژی تعریف می‌نماید.

بند 3: اصطلاحات و تعاریف

مطابق تمامی استانداردها در این بند تعاریف کلی و لازم ارائه شده است. باید قبل از ایجاد و استقرار  مدیریت انرژی در سازمان، افراد خاصی از سازمان از اصطلاحات و تعاریف درج شده در استاندارد شناخت لازم را پیدا کنند.

بند 4-2: مسئولیت مدیریت

در این بند کاملا شفاف نقش مدیریت ارشد برای پشتیبانی از سیستم مدیریت انرژی بیان شده است. این بدان معناست که نمایندگان رده بالای سازمان باید از تعریف، استقرار، پیاده سازی و نگهداری یک خط‌مشی انرژی، پشتیبانی کنند. 

بند 4-4: طرح ریزی انرژی

این بند بر چگونگی سازماندهی سازمان درخصوص مدیریت انرژی تاکید دارد. برای انجام این موضوع، جمع آوری اطلاعات از تمامی فعالیت های سازمان که ممکن است بر استفاده انرژی و الزامات قانونی که سازمان باید رعایت کند، لازم می‌باشد. همچنین سازمان باید یک بازنگری انرژی جامع، جهت تحلیل مصارف و استفاده‌های انرژی را انجام دهد تا دیدگاه و درک مشخصی از سیستمها، فرایندها و تجهیزات با مصارف بالای انرژی در سازمان را بدست آورد. با استفاده از این داده ها،  لازم است فرصت های بهبود مشخص و اولویت بندی شوند. 

بند 4-5: اجرا و عملیات

جهت اطمینان از اینکه EnMS با موفقیت پیاده‌سازی و نگهداری شده باشد، لازم است تمام پرسنل خاص سازمان که توسط مدیران سازمان یا مدیریت ارشد تعیین شده اند، مرتبط با سیستم مدیریت انرژی، صلاحیت کافی را داشته و به آنها آموزشهای مورد نیاز مطابق با وظایفشان ارائه شده باشد. 

سازمان باید توانایی پرسنلی که با سیستم مدیریت انرژی کار می کنند را مورد تحلیل و بررسی قرار دهد و در صورت نیاز به استخدام افراد جدید و یا توسعه آموزشهای لازم،‌ اقدام نماید. همچنین باید سیستمی جهت تبادل اطلاعات و آگاهی افراد و روشی برای دریافت بازخوردهای لازم از سیستم ایجاد گردد. از دیگر موارد اصلی در اجرا و عملیات استاندارد ISO 50001، مستندسازی سیستم مدیریت انرژی می‌باشد. لازم است فرآیندی برای نگهداری، بازنگری منظم و بروز رسانی اسناد پیرو این استاندارد ایجاد گردد. ایجاد و برقراری فرایندها و کنترل های عملیاتی در راستای الزامات استاندارد، این امکان را برای سازمان فراهم می‌کند که از مدیریت و کنترل مصرف انرژی اطمینان حاصل نماید و خط مشی و اهداف مقرر شده در طرح ریزی انرژی را پیگیری کند. الزامات طراحی در بخش پیاده سازی و عملیاتی کردن استاندارد، سازمان را ملزم می کند تا تمام امکانات، تجهیزات، سیستم ها و فرآیندهای جدید، اصلاح شده و یا بازسازی شده که تاثیر بسزایی بر مصرف انرژی دارند، را مورد ارزیابی قرار دهد و هرگونه دستاورد جدید را  مستند و در اقدامات و پروژه‌های آتی استفاده نماید.همچنین این الزام وجود دارد که هنگام خرید یا تدارک خدمات یا محصولات انرژی که مصرف کننده انرژی هستند، سازمان باید برای اندازه گیری آنها و سایر موارد لازم تدابیر اندیشیده باشد. 

بند 4-6: بررسی

این بند به اندازه‌گیری و ارزیابی میزان اثربخشی سیستم مدیریت انرژی می‌پردازد. در این بخش لازم است تا مشخص شود که چه کمیتی باید اندازه گیری شود، نحوه اندازه گیری آن چگونه است و چگونه و در چه زمانی باید داده ها تحلیل و گزارش شوند. انجام ممیزی داخلی ضرورت دارد تا از همخوانی EnMS با ISO 50001 اطمینان حاصل شود و همچنین برآورده شدن اهداف سیستم مدیریت انرژی ارزیابی گردد. بدیهی است باید با انجام اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه هرگونه ناهمخوانی و ناسازگاری برطرف گردد.

بند 4-7: بازنگری مدیریت

طبق برنامه زمانی مشخص شده، لازم است مدیریت ارشد سازمان  را بازبینی کند. این کار باید بگونه ای انجام می شود که مناسب، کافی و موثر باشد. نکات مهم شامل بازنگری خط‌مشی انرژی، عملکرد انرژی سازمان، رعایت قانون و هرگونه تغییرات در قوانین و مقررات وضع شده توسط دولت، صنعت و سایر ارگانها، وضعیت اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه و همچنین توصیه هایی جهت بهبود می باشند.