امید اشکانی پنجشنبه 4 بهمن 1397 03:21 ب.ظ نظرات ()
اتاق تمیز اصولاً به محیطی گفته می‌شود که جهت تولید یا تحقیقات علمی و صنعتی در آن فعالیت‌هایی صورت می‌گیرد و در این محیط مقدار آلاینده های زیست‌ محیطی بسیار پایین‌تر از حد معمول فضای یک محیط بسته می‌باشد. آلاینده‌های معمول عبارتند از: 
گرد و غبار،
 میکروبهای معلق در فضا و 
بخار مایعات محیطی. 
بطور دقیق تر اتاق تمیز محیطی با آلایش کنترل شده ذرات معلق در فضاست که در هر متر مکعب آن تعداد معینی ذره موجود است. بطور مثال در ساختار تعریف شده برای اتاق‌های تمیز تعداد کمتر از ۳۵ میلیون ذره در هر متر مکعب تشریح شده‌ است. اولین سری از استاندارد اتاق تمیز، استاندارد فدرال  ۲۰۹ در سال ۱۹۶۳ در ایالات متحده آمریکا منتشر گردید.در سال های بعد این استاندارد بارها و بارها مورد تجدید نظر قرار گرفت . آخرین استاندارد منتشر شده برای اتاق تمیز استاندارد ISO 14644 می باشد. 

تعریف کلی از اتاق تمیز

اتاق تمیز اتاق تمیز یا Clean room عبارتست از اتاقی كه در آن غلظت ذرات موجود در هوا كنترل شده باشد و به صورتی ساخته و به كار گرفته شود كه ورود، تولید و بقای ذرات داخل اتاق حداقل باشد و همچنین سایر پارامترهای مربوط مانند دما، رطوبت و فشار در صورت نیاز در آن كنترل شود. اتاق تمیز می‌تواند فضای بسیار بزرگی باشد به‌طوری‌که گاهی اوقات تمامی یک کارخانه با هزاران متر مربع مساحت می‌تواند در ساختمان هایی با فضای تعریف شدهٔ اتاق تمیز و زمین‌های پوشیده شده با کف پوش مخصوص این‌گونه اتاق‌ها ساخته شده باشد.


کاربرد اتاق های تمیز 

اتاق‌های تمیز معمولاً برای تولید مواد نیمه رسانا مانند ژرمانیوم، سیلیکون یا برای تولید لوازم تکنولوژیک پزشکی و زمینه‌های دیگر که تولیدات مربوط به آن‌ها نیاز به محیطی کنترل شده دارند.


روش رده بندی اتاق تمیز

اتاق تمیز بر اساس تعداد و حجم ذرات معلق در هر واحد از هوا در کلاس های مختلف تقسیم بندی می‌شوند. اعداد بزرگی مانند کلاس ۱۰۰ یا کلاس ۱۰۰۰ مربوط به سیستم آمریکایی رده بندی می‌باشند و اجازه حضور ذرات با سایز ۰٫۵ میکرومتر یا بزرگتر را در هر فوت مکعب نمی‌دهند. 

این نوع استاندارد آمریکایی اجازه درج بالاتر را می‌دهد پس می‌توان پیش‌بینی کرد که ممکن است کلاس ۲۰۰۰ نیز پدید آید. اعداد کوچک‌تر به سیستم بین‌المللی ISO 14644 مربوط می‌شوند که از سیستم لگاریتم اعشاری برای تعیین تعداد ذرات معلق در هوا استفاده می‌کنند که از پایه ۰٫۱ میکرومترآغاز می‌شوند و برای نمونه اتاق تمیز کلاس ۵ در بیشترین تعداد مجازش دارای ۱۰۰٬۰۰۰ عدد ذره می‌باشد. در جدول زیر رده بندی های مختلف بر اساس استاندارد ISO ارائه شده است. 

هر دو این استانداردها یک رابطه معکوس دوطرفه بین تعداد و اندازه ذرات معلق در هوا ایجاد کرده‌اند. به همین دلیل هرگز چیزی به عنوان تعداد صفر ذره معلق در هوا نخواهیم داشت. در جداول مربوط به این استانداردها، خانه‌های خالی کاربردی نیستند و عدم وجود عدد در آن‌ها نمایانگر عدد صفر نیست. 

لازم به توجه است دومین سری جدید استانداردها یعنی ISO 14644-2 به بیان لزوم پایش یک فضا یا منطقه تمیز و به منظور ارائه شواهدی که بیانگر برقراری استاندارد ISO 14644-1 است، اختصاص دارد.


برای مطالعه بیشتر و دریافت استاندارد ISO 14644 کلیک کنید.